Wandelen langs de Linge is in alle jaargetijden prachtig, maar wandelen door de bloeiende boomgaarden in het voorjaar vergeet je niet snel! De Linge is met zijn 108 kilometer de langste Nederlandse rivier.
Start je wandeling in Leerdam en loop langs de Linge richting de kleine vestingstad Asperen. Al wandelend kom je langs het fort bij Asperen en door het pittoreske dorpje Acquoy.
Asperen
Je herkent Asperen al van verre door de toren van de 14e-eeuwse kerk van Asperen. De historische binnenstad wordt omringd door een stadswal. Voor het oude monumentale gemeentehuis vind je de restanten van een oud kasteel.
Fort bij Asperen
Dit prachtige torenfort is militair erfgoed en onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De koepel bijvoorbeeld, die ervoor zorgt dat het regenwater wordt tegengehouden, bestaat volledig uit glazen leien die ontwikkeld zijn in de glasblazerij van het Nationaal Glasmuseum.
Acquoy…
Wandelen langs de Linge is in alle jaargetijden prachtig, maar wandelen door de bloeiende boomgaarden in het voorjaar vergeet je niet snel! De Linge is met zijn 108 kilometer de langste Nederlandse rivier.
Start je wandeling in Leerdam en loop langs de Linge richting de kleine vestingstad Asperen. Al wandelend kom je langs het fort bij Asperen en door het pittoreske dorpje Acquoy.
Asperen
Je herkent Asperen al van verre door de toren van de 14e-eeuwse kerk van Asperen. De historische binnenstad wordt omringd door een stadswal. Voor het oude monumentale gemeentehuis vind je de restanten van een oud kasteel.
Fort bij Asperen
Dit prachtige torenfort is militair erfgoed en onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De koepel bijvoorbeeld, die ervoor zorgt dat het regenwater wordt tegengehouden, bestaat volledig uit glazen leien die ontwikkeld zijn in de glasblazerij van het Nationaal Glasmuseum.
Acquoy
Je wandelt door één van de mooiste dorpen langs de Linge, Acquoy. Het dorp kenmerkt zich door de vele dijkhuizen en de opvallende scheve toren. Ook wel de Betuwse toren van Pisa genoemd. Bijzonder feitje: onder de scheve kerktoren ligt het graf van mevrouw Pisa.
Ontdek Leerdam vanaf dit Toeristisch Overstappunt (TOP): jouw startpunt om te wandelen of fietsen langs de Linge en door de vestingstad. Met informatiepaneel met omgevingskaart en parkeergelegenheid. Laat je verrassen en klik door voor meer tips en wandel- en fietsroutes!
Gedichten van de Leerdamse kunstenares en dichteres Hestia Peek (1978–2017).
Het Sluizencomplex bij Asperen bestaat uit vier historische sluizen. Samen vormden ze een cruciaal onderdeel van het inundatiesysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Hier tussen het dorp Asperen en het Fort bij Asperen zie je een viertal sluizen: twee waaiersluizen en twee schut-/inundatiesluizen. Deze sluizen waren een belangrijk onderdeel van de Hollandse Waterlinies. De Hollandse Waterlinies waren een slimme verdedigingsstrategie waarbij water als wapen werd ingezet. Grote delen van het poldergebied konden onder water worden gezet (inunderen) om de vijand tegen te houden. De schut-/inundatiesluizen stuwden het water hoog op, zodat het via de waaiersluizen naar de polders tussen Maas en Waal kon stromen.
Uniek in de wereld
Maar er is nog iets bijzonders aan deze sluizen bij Asperen. De dubbele waaiersluizen die je hier ziet, zijn de laatste dubbele waaiersluizen ter wereld. Ze zijn uitgevonden door waterbouwkundige Jan Blanken en waren revolutionair. Waaiersluizen kunnen, anders dan gewone sluisdeuren, onafhankelijk van het getij of het waterpeil worden geopend en gesloten. Zelfs bij een groot verschil in waterstand – bijvoorbeeld hoog water aan één kant – blijven ze werken. Daardoor zijn ze snel en flexibel in gebruik. En dat was precies wat nodig was als er gevaar dreigde en het land in korte tijd onder water moest worden gezet om de vijand tegen te houden. In de hele wereld zijn nog maar zeven waaiersluizen te vinden, waarvan dus de enige dubbele hier op de grens tussen Acquoy en Asperen.
Onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie én met een Leerdams tintje…
Dit 19e-eeuws bolwerk is een markant baken in het linielandschap. Het prachtige torenfort is militair erfgoed en onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Mooi gelegen aan de Linge valt het fort direct op door de glazen koepel over de lichtschacht: een kunstwerk dat regen buiten houdt, maar vleermuizen wél hun weg naar hun winterverblijf laat vinden. De koepel bestaat volledig uit glazen leien die ontwikkeld zijn in de glasblazerij van het Nationaal Glasmuseum. Maar liefst 600 kinderen uit de buurt mochten een eigen tegel
versieren.
Fort Asperen: Schakel in de Waterlinie
Tussen 1845 en 1847 werd hier, op de grens tussen Asperen en Acquoy, het Fort bij Asperen gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het fort kreeg de vorm van een halve cirkel met een bomvrije geschutstoren en daaromheen een gracht met ophaalbrug. Met zijn strategische ligging aan de dijk langs de Linge werd vanuit het fort de doorgang en de sluizen in de Linge bewaakt. Een paar jaar later werd de torengracht gedempt en er kwam een kanonremise met in de kelder een buskruit- en projectielenmagazijn. Fort bij Asperen werd voor het laatst op 12 april 1940 gereed gemaakt voor de aankomende oorlog. Maar veel nut had het fort niet meer. De Duitsers vlogen met hun vliegtuigen over de linie heen.
Het Fort bij Asperen is in de zomermaanden te bezoeken. Laat je rondleiden door de vrijwilligers in het torenfort en luister naar hun boeiende verhalen over de Hollandse Waterlinies op deze plek. Sinds kort is in het torenfort ook het museum Sky of Hope gevestigd met verhalen uit WO2. Van medio oktober tot medio april is het fort gesloten in verband met het winterverblijf van de vleermuizen. De Genieloods van het fort, waarin het restaurant is gevestigd, is het hele jaar open voor lunch, borrel of diner.
Wapenplaats
Tegenover het fort ligt de Wapenplaats; een klein fort van 0,8 hectare op de Zuiderlingedijk bij Asperen. Het fort heeft een halfronde aarden wal en is grotendeels omgeven door een fortgracht. De openbare weg loopt dwars door het fort, waardoor de wal aan de zuidkant is onderbroken. Zo’n opening heet een coupure. Op de wapenplaats staan twee gebouwen: een groepsschuilplaats van gewapend beton uit 1939-40, waarin elf man kon schuilen voor vijandig vuur. En een Nissenhut uit 1950; een langwerpige loods met halfrond golfplaten dak.
Ten noorden van de wapenplaats ligt een unieke dubbele waaiersluis, onderdeel van het sluizencomplex bij Asperen. De Wapenplaats diende ter verdediging van deze sluis, de Linge en de Zuiderlingedijk. Samen met Fort Asperen, Fort Vuren en Fort Nieuwe Steeg vormde het fort een schakel in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Verdedigingswerk Werk aan het Spoor werd aangelegd om de toegang naar het achterland te kunnen afgrendelen
Terwijl je bij Leerdam over de Diefdijk fietst, zie je Werk aan het Spoor; een belangrijk verdedigingswerk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tussen 1880 en 1885 werd het fort gebouwd om de toegang via de spoorlijn te blokkeren en de dijk bij Rhenoy met kanonnen te beschermen. Het fort beschermde ook de inundatiesluizen van het nabijgelegen gemaal De Oude Horn. Via deze inlaatsluizen konden de lage polders ten oosten van de Diefdijk snel onder water worden gezet bij een aanval.
Het ovale forteiland van bijna zes hectare ligt aan beide kanten van het spoor en werd volledig omgeven door een gracht. Op het fort stonden een bomvrij wachthuis en drie remises voor kanonnen. Alles was bedekt met dikke aarde, zodat alleen de voorgevels zichtbaar waren.
De toegang tot het fort verliep via drie kraanbruggen, aan de west- en oostkant, een slimme uitvinding van spoorwegingenieur F.C. Conrad. Het is een variant op de bekende ophaalbrug, maar deze bruggen draaien opzij in plaats van omhoog. Als de kraanbrug openstaat, zijn er dus geen omhoogstekende delen. Ideaal voor militair defensief gebruik en een vrij schootsveld.
Aan de andere kant van de Diefdijk zie je de voormalige fortwachterswoning. De begane grond werd gebruikt als magazijn voor munitie en kanonnen. Daarboven woonde de fortwachter, die ook de functie van brug- en overwegwachter had. Van de drie kraanbruggen is er nu nog eentje aanwezig. Het fort en de fortwachterswoning zijn tegenwoordig in particulier bezit en als woning in gebruik.
Ontdek Leerdam vanaf dit Toeristisch Overstappunt (TOP): jouw startpunt om te wandelen of fietsen langs de Linge en door de vestingstad. Met informatiepaneel met omgevingskaart en parkeergelegenheid. Laat je verrassen en klik door voor meer tips en wandel- en fietsroutes!
