Het Waterliniepad duikt de provincie Gelderland in waar je achtereenvolgens langs Werk aan het Spoel uit 1824 en Fort Everdingen op de splitsing van de Lekdijk en de Diefdijk aan de rivier de Lek wandelt. Langs de Prijsche Wetering en Culemborgsche Vliet nader je Leerdam, dé glasstad van Nederland.
Verwoeste steden, plunderingen en binnenlandse (en buitenlandse) oorlogen: elke stad en dorp heeft wel een eigen verhaal. In de 19e eeuw komt Everdingen op de Nederlandse militaire kaart te staan als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Fort Everdingen werd tussen 1842 en 1847 gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In het midden van het fort, tussen de aarden wallen, staat een grote ronde geschutstoren met muren van meer dan drie meter dik. Later zijn daar nog extra versterkte gebouwen en bunkers omheen gebouwd. Fort Everdingen vormde samen met Fort Honswijk het Lek-access: de forten sloten de hooggelegen doorgang (access) van de Lekdijken en de uiterwaarden hermetisch af, op het moment dat het omliggende land met het sluizensysteem onder water was gezet. Niet voor niks worden ze weleens ‘De wachters van de Lek’ genoemd.
Naast de functie die het fort had ten tijde van de Hollandse Waterlinies werd het fort ook aan het eind van de Tweede Wereldoorlog door Duitse troepen gebruikt als verdedigingslinie tegen de oprukkende geallieerden. Na de oorlog verloor Fort Everdingen zijn verdedigende functie, maar tot 2014 gebruikte de Explosieven Opruimingsdienst het fort voor opslag, opleiding en oefening. Tegenwoordig is het fort de stoere thuishaven van bierbrouwerij Duits & Lauret.
Muurschilderingen
Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten Duitse soldaten muurschilderingen in een van de fortremises. Opvallend is dat ze één groot geheel vormen op muren en plafond van wat vermoedelijk een ontspanningsruimte of ‘bierkelder’ was. Je ziet spottekeningen van onder andere Winston Churchill en waarschijnlijk Marlene Dietrich, afgewisseld met verwijzingen naar Duitse biertradities en studenten- of gildengebruiken. Lange tijd werden ze verwaarloosd en beschadigd door vocht, maar inmiddels is dit beladen erfgoed in ere hersteld. Markant detail: tegenwoordig zit er een bierbrouwerij op het fort!
Het Fort is vrij te bezichtigen. Elke zondag wordt er een rondleiding gegeven door een gids. Aanmelden via de website. Stop ook even bij het proeflokaal dat in de Genieloods is gevestigd voor een van de speciaalbieren die op het fort worden gebrouwen.
Lees ook Kasteel Batestein, Kasteelterrein Hagestein, Burcht Vianen, Standbeeld Brederode, Dorpskern Everdingen en Watertoren.
Je wandelt of fietst door een prachtig polderland. En af en toe stap je even af om te genieten van de kleine natuurgebiedjes onderweg.
Als een lang, groen lint steekt de Diefdijk boven het landschap uit. Je wandelt of fietst hier door een prachtig polderland met aan weerszijde afgewisseld bloemrijke graslanden, fruitboomgaarden, hakhoutpercelen en grienden.
Deze eeuwenoude lange dijk werd in 1284 aangelegd en markeert de grens tussen de Betuwe in het oosten en het Laagland in het westen. Destijds kon het overtollige polderwater uit de Betuwe namelijk ongehinderd naar het lager gelegen westen stromen. Overstroomt de hoger gelegen Betuwe, dan moet de Diefdijk het lager gelegen weidegebied in Vijfheerenlanden en Alblasserwaard beschermen. De dijk doet nog altijd dienst als waterkering.
In de 19e eeuw werd de Diefdijk onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een verdedigingslinie waarbij water werd ingezet om de vijand tegen te houden. Het gebied ten oosten van de dijk kon onder water worden gezet waardoor een breed, kniehoog watervlak van maar liefst vier kilometer ontstond; te diep voor soldaten en paarden, maar niet diep genoeg voor boten. Langs de dijk vind je verschillende waterlinie-objecten, bijvoorbeeld de doorgezaagde bunker, een kunstwerk van een militair wachthuisje en een groepsnest.
Geniet onderweg ook van kleine natuurgebiedjes zoals bijvoorbeeld de Donkere Kade of de Wiel van Bassa. Neem je verrekijker mee want het ritselt hier van de vogels en af en toe betrap je een koppeltje reeën op de bosrand. Bij diverse stalletjes langs de weg koop je heerlijke streekproducten zoals appels, peren en noten. Het geld doe je gewoon in een busje.
Het Wiel van Bassa (ook bekend als Schoonrewoerdse Wiel of Kruidhofwiel) is een kolk van 13 hectare groot en daarmee het grootste doorbraakwiel van Nederland.
